Hoe combineer je ambitieuze verduurzaming met aantoonbare brandveiligheid in een complex, bestaand winkelcentrum? Bij Winkelcentrum Heuvel laten we zien hoe dat kan.

In opdracht van eigenaren 3W real estate en AT Capital werken wij aan de grootschalige herontwikkeling van Winkelcentrum Heuvel in Eindhoven. Daarbij zetten we al onze disciplines integraal in: werktuigbouwkunde, elektrotechniek, bouwfysica, brandveiligheid en duurzaamheid. Het doel is een veilig, comfortabel en toekomstbestendig winkelcentrum met een duurzaamheidsniveau voor de passages passend bij BREEAM In-Use Excellent. Extra uitdaging: het winkelcentrum blijft tijdens de gefaseerde verbouwing ‘gewoon’ open.

Brandveiligheid: veilige vluchtroutes met fire safety engineering

Eén van de meest interessante onderdelen van het brandveiligheidsplan is de vluchtveiligheid in de passages van het winkelcentrum. In de bestaande situatie was die vooral gebaseerd op een rook- en warmteafvoersysteem (RWA). In het nieuwe brandveiligheidsconcept vervalt dit systeem en wordt het bestaande sprinklersysteem opgewaardeerd naar een life safety concept, met verhoogde systeembetrouw-baarheid, zonering en quick response sprinklers. Hiermee sluiten we aan bij de huidige stand van techniek en de hogere ambities voor het gebouw.

“Bijzonder voor mij aan dit project is dat we fire safety engineering hebben kunnen inzetten. Daarmee konden we het effect van de maatregelen inzichtelijk maken en op een alternatieve manier de vluchtveiligheid in de toekomstige situatie aantonen,” aldus Mick Dekkers, adviseur bouwfysica en brandveiligheid bij Nelissen ingenieursbureau.

Om aan te tonen dat bezoekers ook in de nieuwe situatie veilig kunnen vluchten, hebben we de vluchtveiligheid uitgebreid doorgerekend. Daarbij is gekeken naar twee zaken: hoeveel tijd er beschikbaar is om te vluchten voordat de vluchtroutes door rook geblokkeerd raken en hoeveel tijd bezoekers in werkelijkheid nodig hebben om te vluchten. Die vergelijking is onderbouwd met een ASET-RSET-analyse.

• Voor de passages zijn, in samenwerking met CFD-Solutions, CFD-simulaties uitgevoerd om de beschikbare vluchttijd (ASET) inzichtelijk te maken. Daarbij is onder meer gekeken naar rooklaaghoogte en zichtcondities in verschillende brandscenario’s.
• Voor het gehele winkelcentrum hebben wij ontruimingssimulaties opgesteld met het programma Pathfinder om de benodigde vluchttijd (RSET) te bepalen. In deze simulaties zijn onder andere bezetting, looproutes, deurbreedtes, detectietijden en alarmering meegenomen.

Door de benodigde en beschikbare vluchttijd met elkaar te vergelijken en daarbij voldoende veiligheidsmarges aan te houden, is (als gelijkwaardige oplossing binnen de regelgeving) de vluchtveiligheid overtuigend aangetoond én geborgd voor de toekomst.

BREEAM: van duurzame ambities naar aantoonbare prestaties

Ook op het gebied van duurzaamheid lag de lat hoog. De passages van Winkelcentrum Heuvel hadden al een BREEAM In-Use certificaat op basis van de richtlijn uit 2016. De verbouwing bood de kans om die ambitie fors op te schroeven: er wordt gestuurd op een BREEAM In-Use Excellent-certificaat volgens de meest recente richtlijn uit 2025 (v6.1.1). Het is daarmee een ambitieuze én uitdagende doelstelling, maar op basis van het huidige ontwerp en de gekozen maatregelen haalbaar.

Bij BREEAM In-Use wordt zowel de bestaande situatie als de situatie na verbouwing beoordeeld en wordt bepaald hoeveel verbetering er is gerealiseerd. Vanaf de start is daarom steeds gekeken welke maatregelen de meeste duurzaamheidswinst opleveren én goed inpasbaar zijn in het ontwerp. Denk aan drinkwaterpunten in de passages en het verbeteren van de energieprestatie.
Een belangrijk voordeel van onze integrale aanpak is dat onze installatieadviseurs oplossingen zoals de drinkwaterpunten, direct vertalen naar slimme, haalbare installatieontwerpen. Zo sluiten bouwfysica, brandveiligheid, werktuigbouwkunde en elektrotechniek goed op elkaar aan en worden bijvoorbeeld BREEAM- of brandveiligheidsmaatregelen echt in het ontwerp geïntegreerd.

“Winkelcentrum Heuvel is een plek waar ik zelf al vaak ben geweest. Om nu te mogen bijdragen aan de renovatie én verduurzaming ervan, maakt dit project voor mij extra bijzonder,” vertelt Erik Bouwens, adviseur bouwfysica en duurzaamheid bij Nelissen ingenieursbureau.

Een fundamenteel onderdeel om duurzaamheid in het kader van BREEAM te kwantificeren, is de energieprestatie. Daarvoor is een bovenwettelijke BENG-berekening gemaakt. De energieprestatie wordt onder meer verbeterd door enkel glas in de daglichtkoepels te vervangen door HR++-glas en door een nieuw ventilatiesysteem met warmteterugwinning en CO₂-sturing toe te passen (credit ENE 01 – energieprestatie). Daarnaast wordt ingezet op onder meer duurzame verlichting (HEA 03), energiemonitoring (ENE 15) en waterlekdetectie (WAT 07), om de beoogde Excellent-score te halen. Verduurzaming is breed in het ontwerp verankerd.

Vroege afstemming en samenwerking als succesfactor

Om de duurzaamheidsambities en de noodzakelijke vluchtveiligheid te realiseren, heeft al vroeg intensieve afstemming plaatsgevonden met alle betrokken partijen. Voor fire safety engineering zijn de uitgangspunten en toetscriteria vooraf zorgvuldig besproken met ontwikkelaar en mede-opdrachtgever 3W real estate en Brandweer Brabant-Zuidoost. Ook bouwbedrijf Pennings en installatiebedrijf Unica Fire Safety waren vroeg betrokken bij het ontwerpproces en de upgrade van het sprinklersysteem.

Die vroege afstemming bleek, net als onze integrale aanpak, ook essentieel om de BREEAM-eisen in een bestaand gebouw goed mee te nemen. Zo konden bijvoorbeeld drinkwaterpunten in de passages direct vanaf het begin in het ontwerp worden opgenomen.

Omdat Winkelcentrum Heuvel tijdens de gefaseerde verbouwing open blijft, vraagt ook de uitvoering extra aandacht voor veiligheid. De aannemer heeft hiervoor een uitvoerings- en veiligheidsplan opgesteld. Wij denken daarin actief mee, zodat het gebouw ook tijdens de werkzaamheden veilig en bruikbaar blijft voor bezoekers, medewerkers en ondernemers.

Dat deze aanpak werkt, blijkt uit het resultaat tot nu toe: een goedgekeurde omgevingsvergunning en de officiële bouwstart per 1 juni. Na oplevering begeleiden wij ook het BREEAM-certificeringstraject verder.

Integrale aanpak met alle betrokken partijen

Winkelcentrum Heuvel laat zien dat ambitieuze verduurzaming en aantoonbare brandveiligheid prima samengaan in een bestaand winkelcentrum. Door vanaf de start integraal samen te werken met opdrachtgever, ontwerpteam, brandweer en uitvoerende partijen, ontstaat een ontwerp waarin comfort, veiligheid en duurzaamheid elkaar versterken.