Het kindcentrum De Zevensprong in Best is geopend! Dit is één van onze eerste opgeleverde projecten waarin een CLT (Cross-Laminated Timber) constructie, oftewel een duurzame houtconstructie, is toegepast. De architect Buro Kettinghuls had daarbij de wens om het hout zo veel mogelijk in het zicht te laten. Dit geeft het gebouw een warme, natuurlijke uitstraling, maar het bracht tegelijkertijd ook bouwfysische, akoestische, brandveiligheidstechnische en installatietechnische uitdagingen met zich mee.

Onze collega’s, met in het bijzonder Dirk, Jelle en Marjolijn, hebben deze uitdagingen met veel enthousiasme aangepakt en zijn terecht trots op het resultaat. Waar liepen ze tegenaan? Wat hebben ze geleerd? En wat brengt de CLT-toekomst?

Kindcentrum De Zevensprong

De vernieuwbouw van De Zevensprong had als doel de basisschool, buitenschoolse opvang, kinderopvang en peuterwerk op één locatie samen te brengen in een duurzame en gezonde onderwijsomgeving. Een wettelijke duurzaamheidseis was er niet, maar het gebouw voldoet met de aangebrachte zonnepanelen wel aan de BENG-normen (Bijna Energie Neutraal Gebouw). Wat dit project nog duurzamer maakt, is dat niet alles nieuw is gebouwd. Het bestaande gebouw is behouden en deels verbouwd en nageïsoleerd. De nieuwe uitbreiding is daarbij uitgevoerd in een CLT-houtconstructie. Volgens de gemeente Best is het een prachtig, duurzaam en toekomstbestendig gebouw geworden met veel lichtinval en een uitstekende akoestiek.

Jelle: “Het bouwen met een zichtbare houten constructie bracht de uitdaging met zich mee om de relatief grote installaties netjes te integreren in het gebouw, zonder afbreuk te doen aan het ontwerp en de eisen. Daarom is het extra leuk om te horen dat het eindresultaat als ‘prachtig’ en ‘duurzaam’ wordt omschreven. Dat is precies waar we bij Nelissen ingenieursbureau naar streven: een comfortabele, energiezuinige en gezonde leer- en werkomgeving. ”

CLT-constructies: uitdagingen en oplossingen

CLT (Cross-Laminated Timber) is een innovatieve en duurzame bouwmethode die steeds populairder wordt vanwege de CO₂-opslag, snelle bouwtijd en natuurlijke uitstraling. Houtbouw vraagt echter om een andere aanpak dan traditionele bouwmethoden. Bij De Zevensprong hebben we diverse uitdagingen aangepakt op het gebied van brandveiligheid, akoestiek, installaties en binnenklimaat.

• Brandveiligheid: omdat veel aandacht is besteed aan de indeling van de brandcompartimenten, hoefden alleen de lichtstraat tussen de nieuwbouw en bestaande bouw en een paar ramen van de klaslokalen brandwerend uitgevoerd te worden.
• Akoestiek: aanvullende akoestische voorzieningen zijn noodzakelijk voor een prettig akoestisch binnenklimaat. In overleg met de architect zijn Heraklith-platen toegepast tegen het plafond, gecombineerd met Softsonic vilten wandbekleding. Hiermee is een optimale verdeling gemaakt en kon zoveel mogelijk hout zichtbaar gehouden worden. Ook is, ondanks het ontbreken van wettelijke eisen, extra aandacht besteed aan de geluidsisolatie tussen verdiepingen, aangezien CLT een (relatief) lichte houtconstructie is.
• Installatiegeluid: een CLT-constructie is licht en kan trillingen makkelijker doorgeven. Om geluidoverlast van de luchtbehandelingskasten op het dak te beperken, zijn extra ballast en geluidsschermen geplaatst. De architect heeft deze schermen grotendeels in het gebouwontwerp geïntegreerd waardoor ze onderdeel zijn van het gebouw.
• Binnenklimaat en ventilatie: traditionele luchtkanalen en roosters in plafonds waren geen optie, vanwege de massieve (houten) constructie en het ontbreken van een (volledig) verlaagd plafond. Daarom zijn zachte, natuurlijke ‘Airsocks’ toegepast. Het gebouw voldoet met de nieuwe installatie aan Frisse Scholen Klasse B.
• Verwarming en koeling: door de lichte CLT-constructie is er weinig thermische massa. Daarom is luchtverwarming, wat doorgaans als enige verwarming wordt toegepast in scholen, aangevuld met extra vloerverwarming en -koeling voor een stabiel, comfortabel binnenklimaat.

Marjolijn: “Vanaf het schetsontwerp tot en met de uitvoering ben ik bij dit project betrokken geweest. Omdat ik er bijna elke week langs fiets, voelt het echt als ‘mijn’ project. De CLT-uitdagingen heb ik met veel plezier aangepakt en ik heb ontzettend veel geleerd. Wat mij betreft stopt het hier niet, ik kijk uit naar de volgende stap in bouwen met hout, een duurzame oplossing in de bouw.”

Verder bouwen aan houtbouw

Houtbouw is in opkomst en biedt veel kansen, maar vereist ook nieuwe manieren van samenwerken tussen ontwerp, advisering en uitvoering. Dit project heeft ons waardevolle inzichten gegeven, die we graag delen én in de toekomst nog nader onderzoeken. Want hier stopt het niet. We willen graag meten hoe het gebouw zich in de praktijk gedraagt. Hoe presteert de akoestiek en hoe wordt het binnenklimaat ervaren? Die vervolgstap is nog niet in detail uitgewerkt, maar we staan zeker open voor samenwerking om deze kennis verder te verdiepen. Daarnaast kijken we uit naar nieuwe CLT-projecten, waarin we de geleerde lessen kunnen toepassen en verder kunnen verfijnen.